Patroni roku 2026
Patronami roku 2026 w Polsce, ustanowionymi przez Sejm i Senat RP, zostali wybitni przedstawiciele kultury, historii i nauki, w tym Józef Czapski, Ignacy Daszyński, Sergiusz Piasecki, Stanisław Staszic, Mieczysław Fogg, Józef Maksymilian Ossoliński, Andrzej Wajda, Jerzy Giedroyc oraz bł. Elżbieta Róża Czacka. Rok 2026 upamiętni również 100-lecie Polskiego Radia oraz inne ważne rocznice.
Patroni ustanowieni przez Sejm RP:
Józef Czapski (130. rocznica urodzin) — malarz, pisarz, świadek historii.
Ignacy Daszyński (160. rocznica urodzin, 90. rocznica śmierci) — premier, marszałek Sejmu, ojciec niepodległości.
Sergiusz Piasecki — pisarz, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.
Stanisław Staszic (200. rocznica śmierci) — działacz oświeceniowy, publicysta.
Mieczysław Fogg (125. rocznica urodzin) — pieśniarz, artysta estrady.
Józef Maksymilian Ossoliński (200. rocznica śmierci) — twórca Ossolineum.
Patroni i wydarzenia ustanowione przez Senat RP:
Andrzej Wajda (100. rocznica urodzin, 10. rocznica śmierci) — reżyser.
Jerzy Giedroyc — redaktor paryskiej "Kultury".
Bł. Elżbieta Róża Czacka — prekursorka tyflologii, opiekunka niewidomych.
Miasto Gdynia — 100-lecie nadania praw miejskich.
Robotnicze Protesty Czerwca 1976 — 50. rocznica wydarzeń.
Inne rocznice i jubileusze:
Polskie Radio — 100 lat regularnego nadawania programu.
Józef Czapski (ur. 3 kwietnia 1896 w Pradze, zm. 12 stycznia 1993 w Maisons-Laffitte) — pisarz, krytyk, żołnierz, współzałożyciel paryskiej "Kultury", malarz — jeden ze współzałożycieli (w latach 20. XX wieku) Komitetu Paryskiego, ugrupowania, którego twórczość przez pół wieku oddziaływała na sztukę polskich malarzy.
Ignacy Ewaryst Daszyński, pseudonim „Daszek”, „Żegota”, „Ignis” (ur. 26 października 1866 w Zbarażu, zm. 31 października 1936 w Bystrej Śląskiej) — ojciec polskiej niepodległości, polski polityk socjalistyczny, współzałożyciel i lider Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (1890—1919), premier rządu lubelskiego (1918), pierwszy premier niepodległej Polski (1918), marszałek Sejmu (1928—1930).
Sergiusz Piasecki (ur. 9 maja 1899 w Lachowiczach, zm. 12 września 1964 w Penley) — polski pisarz pochodzenia białoruskiego, publicysta polityczny, oficer polskiego wywiadu, żołnierz Armii Krajowej. Pisał głównie o rzeczywistości pogranicza polsko-radzieckiego, tworzył również satyry ośmieszające demokrację ludową.
Stanisław Staszic (1755—1826) — polski duchowny katolicki, działacz oświeceniowy, uczony, filozof i pisarz polityczny. Jest autorem „Przestróg dla Polski”, to jeden z najbardziej znanych pisarzy swojego pokolenia. Jego sztandarowa praca została przygotowana w oparciu o życie i rządy Jana Zamoyskiego, którego Staszic bacznie obserwował. W swoim dziele stworzył projekt nowej koncepcji narodu, opartej na ustroju republikańskim w duchu oświeceniowym.
Andrzej Witold Wajda (ur. 6 marca 1926 w Suwałkach, zm. 9 października 2016 w Warszawie) – polski reżyser filmowy i teatralny. W latach 1989–1990 dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie. W latach 1989–1991 senator I kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.
Popularność przyniosły mu filmy inicjujące tzw. polską szkołę filmową: Kanał oraz Popiół i diament, w których dokonywał rozrachunku z czasami II wojny światowej. Dokonał ekranizacji wielu dzieł literackich, jak Popioły, Brzezina, Wesele, Ziemia obiecana, Panny z Wilka i Pan Tadeusz. Współtworzył kino moralnego niepokoju, w którego ramach powstały osadzone w tematyce społecznej, demaskujące patologie systemu komunistycznego w Polsce filmy: Człowiek z marmuru i jego kontynuacja Człowiek z żelaza, która została nagrodzona Złotą Palmą na 34. MFF w Cannes. Wśród ostatnich dokonań artysty znalazły się: martyrologiczny film Katyń oraz eksperymentalny Tatarak. Reżyser zainicjował również powstanie istniejącego w latach 1972–1983 Zespołu Filmowego „X”, Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej utworzonej w 2002 oraz autorskiego studia filmowego. Jego działalność teatralna obejmowała wystawianie sztuk w teatrach gdańskich, warszawskich, krakowskich (Z biegiem lat, z biegiem dni…) oraz za granicą.
Jego twórczość nawiązywała do polskiego symbolizmu i romantyzmu, była próbą rozrachunku z mitami polskiej świadomości narodowej. Za zasługi dla rozwoju kinematografii był wielokrotnie nagradzany, między innymi w 2000 otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej (Oscara) za całokształt twórczości. Czterokrotnie jego filmy były nominowane do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Za całokształt twórczości wyróżniony także honorowym Złotym Niedźwiedziem, Cezarem oraz Złotym Lwem.
Jerzy Giedroyc — twórca jednej z najważniejszych polskich instytucji kulturalnych — paryskiej „Kultury”.
Jerzy Giedroyc — prawnik, urzędnik państwowy, wydawca, redaktor, żołnierz, polityk, mecenas, bibliofil, archiwista, epistolograf, menedżer, jeden z najwybitniejszych Polaków XX wieku urodził się 27 lipca 1906 r. w Mińsku, należącym niegdyś do Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a po II zaborze Polski znajdującym się w granicach imperium rosyjskiego.
Aby otrzymywać informacje o nowych artykułach publikowanych na stronie,
subskrybuj nasz newsletter!
